Bệnh giun móc có nguy hiểm không?

[ Điểm đánh giá5/5 ]1 người đã bình chọn
Đã xem: 4719 | Cật nhập lần cuối: 4/30/2018 7:53:06 PM | RSS

BỆNH DO GIUN MÓC
(Ancylostoma duodenale và Necator americanus)

Giun móc là loại giun hình ống ký sinh ở ruột non người gây thiếu máu, đặc biệt là trẻ em và phụ ữ trong độ tuổi sinh đẻ. Nhiễm giun móc thường gặp ở vùng khí hậu nóng và ẩm. Mặc dù có sự khác biệt rõ rệt về hình thái học giữa giun trưởng thành của hai loại giun móc Ancylostoma duodenale và Neator americanus nhưng trứng và ấu trùng của hai loại rất giống nhau. Trên thế giới có khoảng 900 triệu người mắc bệnh giun móc và khoảng 60.000 người chết hang năm.

1. HÌNH THỂ

Giun trưởng thành

Màu trắng sữa, bộ phận miệng có rang bám chắc vào màng nhày ruột non

  • Ancylostoma duodenale: giun đực dài 7-11mm, giun cái dài hơn giun đực, mỗi ngày giun cái đẻ 10.000 – 35.000 trứng, đời sống trung bình khoảng 6 năm. Đuôi giun cái cùn.
  • Necator americanus: kích thước hơi ngắn hơn Ancylostoma duodenale. Giun cái mỗi ngày đẻ 5.000 – 20.000 trứng và đời sống trung bình khoảng 5 – 15 năm.

Đặc điểm phân biệt giữa giun móc Ancylostoma duodenale và Necator americanus.

Ancylostoma duodenale

Necator americanus

Bộ phận miệng

2 đôi răng hình móc

2 răng hình bán nguyệt
Đuôi giun đựcChia ra 2 nhánh mỗi nhánh chẻ 3Chia ra 2 nhánh, mỗi nhánh chẻ 2

Trứng

Kích thước 60-70 µm, hình trái xoan, vỏ mỏng, trong suốt. Trứng lú sinh ra có từ 4 – 8 phôi bào.

Bệnh giun móc có nguy hiểm không?

Hình ảnh trứng giun móc qua soi phân phân dưới kính hiển vi

Ấu trùng

Ấu trùng I

Ấu trùng II

Kích thước

# 250 µm

# 550 µm

Bộ phận miệng

Mở, xoang miệng dài # 8 µm

Đóng lại không ăn và có một màng bọc trước.

Thực quản

Ụ phình

Hình trụ

Lây nhiễm

Không

Bệnh giun móc có nguy hiểm không?

Hình ảnh ấu trùng giun móc

2. CHU TRÌNH PHÁT TRIỂN

Sau khi thụ tinh, giun cái đẻ rứng trong ruột non, trứng theo phân ra ngoài, gặp điều kiện thi1h hợp sẽ nở thành ấu trùng I trong khoảng từ 1 – 2 ngày. Ấu trùng I ăn vi trùng, các chất hữu cơ trong phân và phát triển ấu trùng II trong khoảng 5 – 8 ngày. Trứng à ấu trùng giun móc phát triển tốt nhất ở điều kiện nóng ẩm, nơi có nhiều bóng râm. Ấu trùng II xâm nhập vào cơ thể ký chủ bằng cách xuyên qua da nhưngất là ở kẽ tay, kẽ chân. Sau khi xuyên qua da, ấu trùng sẽ theo tĩnh mạch nhưngỏ đến tim phải sau đó đến phổi vào phế nang. Ấu trùng đi ngược lên phế quản, khí quản qua thực quản rồi nuốt xuống dạ dày đến ruột non khi di chuyển đến ruột non , nó bám vào niêm mạc ruột non và trưởng thành. Con cái bắt đầu đẻ trứng sau khoảng 5 tháng.

Ancylostoma duodenale có thể lây qua đường tiêu ha trong khi Necator americanus chỉ lây nhiễm bằng cách xuyên qua da.

Bệnh giun móc có nguy hiểm không?

Hình ảnh mô phỏng chu kỳ phát triển của giun móc

3. ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỂ

Giun móc phổ biến ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Khí hậu nóng ẩm thích hợp cho sự phát triển của trứng và ấu trùng giun móc, đặc biệt là mùa mưa.

Ý thức vệ sinh kém như phóng uế, đi tiêu trên đồng ruộng, sông lạch, sử dụng phân tươi bón hoa màu làm đất bị ô nhiễm giun móc.

Ngoài ra, tập quán đi chân đất, tiếp xúc với đất nhưng không mang dụng cụ bảo hộ lao động, trẻ em nghịch đất tạo điều kiện tái nhiễm thường xuyên.

Ở Việt Nam tỷ lệ nhiễm giun móc khác nhau tùy vùng.

Miền Bắc: vùng đồng bằng, không ngườiập nước, trồng hoa màu, cây ăn trái, sử dụng phân tươi bón hoa màu, tỷ lệ nhiễm có nơi lên đến 70%-80%, tuy nhiên tỷ lệ thấp ở vùng đồng bằng cấy lúa, ngườiập nước hay miền núi.

Miền Nam : tỷ lệ nhiễm thay đổi từ 10% - 50%, khá cao ở vùng trồng rẫy hay vườn cao su.

4. LÂM SÀNG

Giai đoạn ấu trùng xuyên qua da

Ngứa là triệu chứng đầu tiên xuất hiện, mức độ nhiều hay ít tùy thuộ vào số lượng ấu trùng, nếu bệnh nhân gãi nhiều có thể có bội nhiễm kèm theo. Sang thương là các nốt sẩn ngứa, mụn nước thường ở kẽ ngón tay, kẽ ngón chân, mu bàn chân kéo dài khoảng 3 – 4 ngày rồi tự nhiên khỏi.

Bệnh giun móc có nguy hiểm không?

Hình mô phỏng quá trình lây nhiễm và tổn mu bàn chân do ấu trùng di chuyển dưới da

Giai đoạn qua phổi

Tình trạng viêm phổi do giai đoạn ấu trùng di chuyển có thể có những triệu chứng tương tự như hen suyễn, viêm phế quản, hội chứng Loeffler không rõ như trường hợp nhiễm giun đũa.

Giai đoạn ở ruột

Biểu hiện bởi triệu chứng rối loạn tiêu hóa nhẹ, chủ yếu là thiếu máu. Nguyên nhân thiếu máu là do giun trưởng thành hút máu của ký chủ, bên cạnh đó còn có một sự chảy máu rỉ rả có thể là do giun tiết chất kháng đông tại vị trí bám. Bệnh nhân nhiễm Ancylostoma duodenale thường gây mất máu nhiều hơn so với nhiễm N.americanus.soi

Triệu chứng cấp tính tùy thuộc vào số lượng giun có thể biểu hiện bởi tình trạn mệt mỏi, bồn nôn, nôn ói, đau bụng, đi cầu phân đỏ hoặc phân đen, suy nhược và xanh xao. Một số trường hợp nhiễm giun nặng ở trẻ nhỏ có thể để lại di chứng, thậm chí gây tử vong.

Nhiễm giun mạn tính thường gây thiếu máu thiếu sắt với bệnh nhân xanh xao, mệt mỏi, phù mặt, phù chân, nhiều trường hợp Hemoglob giảm ≤ 5g/dl, có thể có bóng tim to, chậm phát triển thể chất và tâm thần.

5. CHẨN ĐOÁN

Chẩn đoán nhiễm giun móc chủ yếu dựa vào phương pháp soi phân tìm trứng.

Công thức máu : Biểu hiện tình trạng thiếu máu hồng cầu nhỏ nhược sắc kèm tăng bạch cầu ái toan.

Trường hợp nhiễm ít có thể làm phương pháp tập trung như Willis hoặc Kato-Katz.

Cấy phân thường dùng để chẩn đoán xác định giun móc (phân biệt với giun lươn).

6. ĐIỀU TRỊ

Nguyên tắc : Khi nhiễm giun móc cơ thể sẽ mất máu và dẫn đến thiếu máu vì vậy bác sĩ kinh nghiệm trong lĩnh vực ký sinh trùng cần vừa tẩy giun song song với việc bổ sung sắt cho bệnh nhân để năng cao khả nang tạo máu từ đó bù đắp lại lượng máu đã mất đi do giun móc.

Các thuốc thường được sử dụng để điều trị bệnh giun móc là

Pyrantel pamoate

Mebendazole

Albendazole

Trường hợp nhiễm nặng cần phối hợp một số thuốc khác và nên xét nghiệm kiểm tra phân sau 2 tuần.

7. DỰ PHÒNG

Phát hiện bệnh và điều trị.

Sử dụng hố xí hợp vệ sinh, không phóng uế bừa bãi, ủ phân kỹ trước khi bón hoa màu, mang ủng, đeo gang tay khi tiếp xúc với đất.

Giáo dục sức khỏe, điều trị hang loạt cho những cộng đồng có tỷ lệ nhiễm cao.

Rắc vôi sau mỗi vụ mùa.

PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA KÝ SINH TRÙNG
CHUYÊN TRỊ DỊ ỨNG, MẨN NGỨA DA DO GIUN SÁN
ĐT: 0988 705 868; 0985 294 298 - Click Xem bản đồ